“Risk almadan başarılı olunmaz.” Bu cümle sık sık başarılı insanlar ve kişisel gelişimciler tarafından, arayanlara başarının formülü olarak sunulur. Kısmen doğru bir sözdür. Ancak risk konusunda önemli bir hususa değinilmez. Ve risk insanın hayatının her yerinde zaten olan bir şeydir.

Attığımız her adımda bir risk alırız. Hatta bazen hiçbir şey yapmamız bile bir risktir. Bu konuda sıkça söylenen bir söz de, “En büyük risk, hiçbir şey yapmamaktır.” şeklindedir. Hiçbir şey yapmadan uyuduğumuzda bile bir risk alırız. Çünkü uyuduğumuzda bilincimiz yerinde olmaz ve çevremizde olan bitenden habersiz oluruz. Çok küçük bir ihtimalle de olsa başımıza bir şeyler gelebilir. Mesela evimize giren bir hırsız tarafından soyulabiliriz.

Bu yüzden başarılı olmak için risk almak gerekir. Ancak adı üstünde risk, başarısız olma ihtimalini de içerir. Riskin olduğu her konuda ihtimallerden bahsedilir. İşte işin püf noktalarından biri bu ihtimaller konusudur.

Kumar ve şans oyunları da ihtimalleri içerir. Ve yine bu oyunları oynayanlar da belli bir risk alırlar. Ancak bu alanlarda işe şans faktörü karışır. Çünkü kişinin riskten başarılı çıkması büyük oranda kendi elinde olan bir şey değildir. Kumar oynarken belli bir para, daha çok para kazanabilmek için gözden çıkarılır. Ve o parayı kaybetme ihtimali, uyurken soyulma ihtimalinden çok daha fazladır.

Şans oyunlarında ise paramızı kaybetme ihtimali daha da yüksektir. Binlerce kişi bir çekilişe katılır ve birkaç tanesi kazanır. Ancak şans oyunlarında gözden çıkarılan para çok düşük, kazanılması beklenen para ise çok yüksektir. Bir piyangonun çekileceği zamana kadar, kazanabileceğimiz para ile ilgili kurduğumuz hayaller bile, kaybedeceğimiz paraya değebilir.

İşte bu noktada ihtimaller ile ilgili olarak , riskin büyüklüğünü belirleyen bir başka unsur ortaya çıkıyor : Kazanç – kayıp miktarları.

Bir riske girdiğimizde, kazanma ihtimalimiz olan şey büyük, kaybetme ihtimalimiz olan şey küçük ise, o risk küçük bir risktir. Kaybetme ihtimalimiz olan şey büyük, kazanma ihtimalimiz olan şey küçük ise o büyük bir risktir.

Burada hemen “büyük” ve “küçük” kayıp ifadesinin kişiye ve duruma göre değişebileceğini vurgulamam gerekiyor. 1 Milyon TL’si olan bir kişinin 10.000 TL kaybetmesi ile, 5.000 TL’si olup, 5.000 TL de borç almış kişinin 10.000 TL kaybetmesi miktar olarak aynı olsa da, risk açısından aynı büyüklükte değildir. 1 Milyon TL’si olan bir kişi için 10.000 TL kaybetme riski küçük bir risktir. Diğeri için ise başını çok ağrıtacak kadar büyüktür.

Uyku örneğine dönelim. Uykumuzda soyulmamız ilk bakışta büyük bir kayıp olarak görülebilir. Peki bu kayıbı önlemek için uyumadığımızda ne olur ? Sağlığımızı kaybeder ve ölürüz. Bu gerçekleşme ihtimali açısından da sonucu açısından da çok daha büyük bir risktir. Zaten bu büyük risk nedeniyle vücudumuz işi zihnimize bırakmaz ve belli bir noktadan sonra direnmemize rağmen uyuruz. Hatta bazen olmayacak yerlerde bile uyuyabiliriz. Mesela seyahat sırasında, direksiyon başında !

Direksiyon başında uyuduğumuzda kaza yapma ihtimalimiz, uykusuzluktan ölme ihtimalinden çok daha yüksek olur. Yani çok büyük bir risktir. O halde yorgun olduğumuzda ve vücudumuz bizi uykuya zorladığında, direksiyon başına geçmememiz gerekir. Böylece direksiyon başında uyuma ihtimalini azaltmış olarak daha düşük bir risk alırız.

İşte bir önemli nokta da budur. Risk azaltılabilecek bir şeydir. Kötü bir şeyin gerçekleşme ihtimali ne kadar düşürülürse, riski de o kadar düşer. Mesela evimize takacağımız bir alarm, uykumuzda soyulma ihtimalini azaltır. Böylece uyumamızın riski de azalmış olur.

Başarı konusuna dönelim. Kumar ve şans oyunlarında para kazanmış bir insan büyük bir riske girmiştir. Peki o insana başarılı bir insan diyebilir miyiz ? Bence diyemeyiz. Çünkü bu gerçekten başarılı olan insanlara haksızlık olmuş olur. 1000 kişiden 1 kişinin kazanabileceği bir şeyi, tamamen şans yardımı ile kazanmak başarı olarak sunulamaz. Aynı diğer kaybeden 999 kişinin başarısız olduklarının söylenemeyeceği gibi…

O halde alınan riskin çok yüksek olduğu durumlarda kazanç başarıdan çok, şansa bağlıdır. Oysa başarılı kişi, risk aldığı kadar, aldığı riskin büyüklüğünün kendisine zarar vermeyecek boyutta olmasına dikkat eden, yine aldığı önlemlerle riski azaltabilen kişidir. İşte genellikle söylenmeyen husus budur.