İnsanların birbirlerinden farklı ilgi alanları vardır. İlgi alanımıza giren bir şeyle derinlemesine uğraşmaktan hoşlanırız. Bir şeyle derinlemesine uğraşmak için sabır ve konsantrasyon gerekir. İşte ilgi alanımıza girmeyen konularda, bu sabır ve konsantrasyonu göstermemiz de zorlaşır.

İlgi alanlarımızla derinlemesine uğraşmamız bilgi farklarımızı oluşturan unsurlardan biridir. Mesela tarih ile ilgilenen biri, daha iyi bir tarihçi olmak için gerekli dilleri öğrenmeye, kitapları okumaya, yerleri gezmeye daha fazla motivedir. Sabrı ve konsatrasyonu daha fazladır, çünkü yaptığı bu faaliyetlerden zevk almaktadır.

Aynı şekilde ressam olmak isteyen bir insan da, aynı şeyin yüzlerce karalamasını yapmaktan sıkılmaz. Gerekli sabır ve konsatrasyon kendisinde vardır.

Bilgi farklarımızın oluşumu ile ilgili yukarıda anlattıklarım bir farkındalıktır. Bu farkındalığa sahip olan bir insan, kendi ilgi alanından kaynaklı bilgilerinin, başkalarında olmamasını normal karşılar. Onları cahillikle suçlamaz.

Mutfağa ilgisi olmayan bir insanın yumurta kırmayı bilmemesi; tarihe ilgi duymayan bir insanın Osmanlıca bilmemesi veya edebiyata ilgi duymayan bir insanın aruz ölçüsünü bilmemesi aynı değerdedir. Bu açıdan bakıldığında herkesin bilmediği bir şeyler vardır. Eğer bir şeyi bilmemek cahil olarak damgalanmak için yeterli ise, hepimiz cahiliz.

Ama bilmemek cahillik değildir. Herhangi bir konuya ilgi duymamak da cahillik değildir. Cahillik, kendimizi doğrudan ilgilendiren ve etkileyen konulara ilgi duymamamız, gerçekleri göremememizdir. Bir insanın veya kaynağın her dediğini, her yaptığını doğru kabul edip, sorgulamamaktır.

Bu yüzden bahsettiğim farkındalığa sahip olmayan bir insan, eğer kendisini süper bilgili bir insan olarak görüyor ve çoğu insanı cahillikle suçluyorsa, gerçek bir cahildir. Zira kendisini bilgi peşinde koşan bir insan gibi gösterdiği halde, cahil dediği insanlardan öğrenebileceği şeyler olduğunu ısrarla görememektedir.

Sonuçta hepimiz ilgi alanlarımız dolayısıyla farklı bilgilere sahibiz. İlgi alanlarımızın dışında kalan konularda ise derinlemesine bilgi alabilmek için gerekli sabır ve konsantrasyonu bulamayabiliriz. Bu nedenle bir profesörün, bir ilkokul mezunundan öğreneceği bir çok şey olabilir. Ve “cahil” sözcüğü çok dikkatli kullanılmalıdır.