İnsan bir kitap ile hayat felsefesini anlatabilir. Ama bir kitap dolusu felsefi tavsiye veremez. Çünkü felsefi tavsiyeler en temel tavsiyelerdir. Ve ne kadar çok temele yönelik tavsiye verilirse, uygulamada bu tavsiyeler birbiri ile o kadar çok çelişir. Nitekim onlarca tavsiye vermeye çalışan kişisel gelişim kitaplarının çoğu çelişkilerle doludur.

Mesela hem toplumun bizi yönlendirmemesi, hem de güler yüzlü olmamız tavsiye edilemez. Çünkü güler yüzlü olmamız, toplumsal bir karşılık beklememizden kaynaklanır. Yani daha iyi toplumsal ilişkiler kurmak için güler yüzlü olmamız gerekir. Bunun için çabaladığımız anda da toplum bizi güler yüzlü olmaya yönlendirmiş olur.

Benim bir felsefeci olarak iki temel tavsiyem var.

1 – Her şeyi sorgulayabilmeliyiz.
2 – Hiçbir konuda aşırıya kaçmamalıyız.

Şimdi ilk bakışta bu iki tavsiye arasında da bir çelişki gözükebilir. Her şeyi sorgulamak bir aşırılık değil midir ?

Doğrudur eğer hayatımızda karşımıza çıkan her şeyi sorguluyorsak, paranoyak bir yaşam sürmüş oluruz ki, bu da sağlıklı bir yaşam olmaz. Ancak benim tavsiyem Her şeyin sorgulanması değil, her şeyin sorgulanabilmesi. Buradaki e-bilmek eki, bir izni değil, bir imkanı bildiriyor.

Yani karşılaştığımız şeyler eğer bizi ciddi bir şekilde etkileyecekse, o zaman o şey ne olursa olsun sorgulamamız lazım. Yoksa önemsiz veya bizi hiçbir şekilde ilgilendirmeyen şeyleri sorgulamakla uğraşmamamız, bizim için daha hayırlı olur.

Gelelim ikinci tavsiyeye…

Şimdi ilk tavsiyeye uyarak, ikinci tavsiyeyi sorgulayalım. Acaba herhangi bir konuda aşırıya kaçmamız bizim için faydalı olabilir mi ?

Hemen akla çok para kazanmamız gelebilir. Acaba çok para kazanmaya çalışmamız zararlı olabilir mi ? Bence olabilir. Hayatımızı sürekli daha fazla para kazanabilmek için uğraşmaya adarsak, kazandığımız parayı ne zaman harcayacağız ?

Aşırı spor yapmamızın ne gibi bir zararı olabilir ? En basitinden sakatlanabiliriz. Nitekim spor tarihinde bir çok başarılı sporcunun, yaptıkları sporla ilgili sakatlıklara ve hastalıklara maruz kaldıklarını görebiliriz.

Aşırı tatil yapmak zararlı olabilir mi ? Açıkçası bilemiyorum. Bu nasıl bir tatil yapıldığına göre değişebilir. Eğer bizi paslandıracak şekilde yan gelip yatarak, veya maceradan maceraya koşarak çok uzun bir tatil yapıyorsak, bunlar da zararlı olabilir.

Açıkçası ben aşırıya kaçmamızın yararlı olabileceği herhangi bir şey bulamadım. Ama benim bulamamam sorgulamayı bırakmanızı ve dediğimi kesin kabul etmenizi gerektirmez. Belki bir veya birkaç istisna durum olabilir ve onları siz bulursunuz.

En başa dönersek…  Gördüğünüz gibi kısa bir yazı ile iki tavsiyemi verebildim. Bu iki tavsiye üzerine bir kitap yazmaya çalışsaydım, konu ile ilgili aşırı bir cümle fazlalığı yapmış olur ve kendi tavsiyemi çiğnemiş olurdum.

Bu da ekstra bir tavsiye olsun. Bize tavsiye verenlerin, önce verdikleri tavsiyeye kendilerinin uyup uymadığına bakmamız lazım.