Salgın Çin’de başlamasına rağmen ilk orada kontrol altına alındı. Bunun birçok nedeni var. Düşündüklerimi sayayım.

– Çin’de olan ilk salgın değil bu. Daha önce 2002 – 2003’te SARS salgını oldu. SARS da bir Corona Virüsü. Hatta bunu bilmeyenler tarafından Corona ismi  geçtiği için türlü komplo teorileri ortaya atıldı. Ama o salgın Çin için bir deneyimdi. Bu salgın ilk başladığında yerel yetkililer ciddiye almadı. Hatta açıklayan doktoru gözaltına aldılar.  Bunu yapmasalar belki salgın Çin dışına çıkmazdı. Ama durumun ciddiyeti anlaşılır anlaşılmaz, deneyimlerini kullanmaya başladılar.

– Çin halkı disiplinli bir halk. Kendilerine söylenen şeyleri yapıyorlar. Bu özellik kötü bir yönetimde kötü, iyi bir yönetimde iyi sonuç verir. Bunu şuna benzetebiliriz. İyi bir kumandanın sadık ordusu savaşta kendisine verilen görevleri yapar. Böylece planlar başarılı olur ve en az zayiatla savaş kazanılır. Ama kötü bir komutan, ordusunu ölüme yolladığında sadık bir ordu itiraz etmez ve savaş ağır kayıpla kaybedilir.

– Çin yönetimi son yıllarda ekonomi ve ticarette yaptıkları ile çok akılcı bir yönetim olduğunu zaten göstermişti. Salgında da bu akılcılığı kullandılar ve disiplinli halk ile birleşince sonuç alındı. Oysa aralarında ABD ve İngiltere’nin de olduğu birçok ülke yönetimi salgını ciddiye almadı. Ve şimdi çaresizce çırpınıyorlar.

-Çin hem teknolojiye sahip, hem de paraya, hem de üretim gücüne. Dolayısı ile kaynak sıkıntısı çekmedi. 10 gün içinde hastane bile inşa etti. Yapılması gereken şeylerin maliyetini düşünmedi ve hemen yaptı. Bazı ülkeler ise para kaybetmemek için yapılması gerekenleri yapamıyor. Bunun o ülkelere daha pahalıya mal olacağını düşünüyorum. Ayrıca elindeki kaynakları doğru değerlendiremeyenler de var.

-Çin’in aldığı kararları dini otoritelere sorgulatma durumu yok. Oysa insanların bir arada bulunmaması gereken bir zamanda, dinlerin emrettiği toplu ibadetler birçok ülkeyi zorladı. Güney Kore’de en büyük yayılma bir kiliseden çıktı.

Bu noktada bir şerh de koymam gerekiyor.

Çin otoriter bir yönetime sahip. Otoriter yönetimler halkın ve diğer ülkelerin her şeyi olduğu gibi bilmesini istemez. Aslında günümüzde en şeffaf görünen yönetimler bile bir şeyleri saklıyorlar. Yani demek istediğim bu virüs Çin’e, açıkladıkları verilerden fazla zarar vermiş olabilir. Ama sonuçta orada durum düzelirken, bütün dünyada kötüye gidiyor.

Çin’in bir başarısı da, deneyimlerini kısa sürede etrafa duyurması. Bu konuda Dünya Sağlık Örgütü bile çok kötü bir sınav verdi. Sırf maske kıtlığından dolayı “Hasta olanlar maske taksın, sağlamlar takmasın” diye saçma bir söylemde bulundular. Oysa bu virüse yakalananlar hasta olduklarını farketmeden günlerce etrafa yayabiliyorlar. Çin’de ise herkes hemen maske taktı.

Çin’in diğer ülkelere yardım etmesi. Buna karşın ABD’nin kendi başının çaresine bakmak için başka ülkelerin malzeme ve doktorlarına göz koyması, bu kriz geçtikten sonra daha iyi değerlendirilecektir.