“Tutarlılık” Mantıkla ilgili bir terimdir. Bir önermenin doğru olup – olmadığını anlamak için önce tutarlı olup – olmadığına bakılır.  Tutarlı bir önermenin en az bir doğru yorumu olması gerekir. Tutarlılık değerlendirmesinde önerme içinde veya önermeler arasında çelişik ifade olmaması önemlidir.

Günlük hayatta bize bilgiler her zaman bir veya birkaç önerme halinde gelmez.  Çoğu zaman uzun bir yazı, bir video veya bir haber halinde görüşler anlatılır. İşte bunların da doğruluğunu belirlemek için İç Tutarlılık ve Dış Tutarlılık kontrolleri yapılmalıdır.

İç Tutarlılık yazının içindeki çelişkiler ile alakalıdır. Mesela daha önceki bir paragrafta Kamil isimli kişinin amcası olduğunu söyleyen bir yazar, farklı bir yerde Kamil’in annesinin kardeşi olduğunu söylüyorsa, yazısında bir iç tutarsızlık vardır.  Çünkü annenin kardeşi amca değil, dayıdır. Kamil hem amca, hem dayı olamaz. Bu bir çelişkidir. Ve yazı İç Tutarlılığa sahip değildir.

Dış Tutarlılık ise bir yazıda verilen bilgiler ile resmi ve doğruluğundan emin olunan bilgiler arasındaki çelişkiler ile alakalıdır.  Mesela Covid 19 un mevsimsel normal bir grip kadar öldürücü olduğunu söyleyen bir yazı varsa, şu an itibari ile alınan tedbirlere rağmen dünyada 279.000 insanın ölmüş olması ve bir çok ülkede yoğun bakımların dolması ile çelişkilidir. Ya yazı yalan söylemektedir, ya da dünyanın bütün ülkeleri.

Sonuç olarak bir yazının, bir videonun, bir haberin doğruluk sorgulamasında İç ve Dış Tutarlılık önemlidir. İç Tutarlılıkta problem olan bir yazıyı fazla dikkate almak gerekmez. Dış Tutarlılıkta problem olan bir yazıda ise güvenilecek kaynağı iyi seçmek gerekir.